Piekarska 61 – Bruning

Piekarska 61

   W tej kamienicy wybudowanej w 1888 r. przez pewien okres mieszkał nadburmistrz Georg Brüning. Informuje o tym tablica w języku niemieckim, która wspomina, że w dniu 4 maja 1894 r. w tym miejscu nadburmistrza odwiedził sam książę biskup wrocławski Georg Kopp, rok wcześniej nominowany na kardynała. Na Piekarskiej 61 pozostało wiele zabytkowych elementów. Schody, drewniana stolarka drzwiowa, bruk w bramie przejazdowej czy wyłożone kamieniem podwórko. Na tylnej ścianie kamienicy widnieje data jej powstania.

   Ta sama kamienica kryje w sobie jeszcze jedną zagadkę. Na budynku widnieje jeszcze jedna tablica informująca, że w tym miejscu od 1945 r. w mieszkaniu dr Urszuli Szumskiej mieściła się konspiracyjna komórka organizacyjna Okręgu Południowego Komitetu Ziem Wschodnich oraz przechowywano tutaj archiwum tegoż komitetu, dokumentujące polskość Ziem Wschodnich Niepodległej Rzeczypospolitej. Tablica została ufundowana w 2014 r. przez mieszkańców Bytomia. Faktycznie, w tym budynku mieszkała Urszula Szumska, która urodziła się w 1907 r. w Stanisławowie. W 1923 r. zmarł jej ojciec, a w 1924 r. matka wraz z Urszulą i jej rodzeństwem (Urszula miała pięciu braci i jedną siostrę) przeniosły się do Lwowa. Tam Ula ukończyła studia na Wydziale Historyczno – Filozoficznym lwowskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza. Po studiach podjęła pracę jako nauczycielka w gimnazjach w Łańcucie, Nisku, a potem w Tarnobrzegu, gdzie uczyła przez sześć lat. W maju 1939 r. otrzymała posadę we lwowskim Gimnazjum im. Szymonowiczów. Równocześnie została adiunktem na lwowskim uniwersytecie. Od początku wojny włączyła się w struktury konspiracyjne. Najpierw aresztowało ją Gestapo, a później NKWD. Zajmowała się bardzo odpowiedzialnym zadaniem, gdyż na polecenie AK prowadziła dokumentację zbrodni ukraińskich nacjonalistów na ludności polskiej, spisywała wspomnienia tych, którym udało się przeżyć rzezie, a także sporządzała listy ofiar. Po wojnie sporządzone przez nią materiały zostały przekazane do Ossolineum. Bojąc się o swoje życie w 1945 r. opuściła Kresy Wschodnie i wraz ze swoją siostrą przyjechały do Bytomia. Zamieszkały w kamienicy przy ul. Piekarskiej 61. Siostra urodziła dziecko i zaraz potem zmarła. Owym dzieckiem była dr Małgorzata Kaganiec, która Urszula wychowała w zastępstwie swojej siostry. W jej mieszkaniu od 1945 r. mieściła wspomniana konspiracyjna komórka organizacyjna oraz archiwum. Odwiedzali ją Piotr Woźniak i ksiądz Józef Stefański. Pracowała w bytomskich szkołach. Uczyła w żeńskim Liceum Ogólnokształcącym im. Radziejewskiej przy ul. Piekarskiej, później w I LO im. Jana Smolenia (tam zorganizowała pracownię historyczną) oraz w tzw. Technikum dla Wysuniętych Robotników. Była również nauczycielką w liceum wieczorowym w Chorzowie. W 1961 r. podjęła pracę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu, gdzie była adiunktem w Zakładzie Historii Nowożytnej. Zmarła w styczniu 1994 r. Została pochowana na cmentarzu Mater Dolorosa I w Bytomiu. 

   Wśród powojennych mieszkańców Bytomia znalazło się wiele osób pochodzących z Kresów Wschodnich, które podczas wojny związały się z konspiracją i AK. Spora część z nich uważała Sowietów za ogromne zagrożenie dla naszego kraju, dlatego władze komunistycznej Polski traktowali z wielkim dystansem. Wystarczy wymienić takie osoby, jak Zbigniew Duszyk (1908-1977), dyrektor Liceum Ogólnokształcącego na Sikorskiego, Józef Sałabun (1902-1973), pierwszy dyrektor Planetarium w Chorzowie, ksiądz Józef Stefański (1903-1985), który w bytomskim konwikcie męskim przechowywał archiwum rzeszowskiego AK, Edward Szlagor, członek bytomskiej komórki Win-u, Eugenia Starościn (1918-1985), ceniona bytomska nauczycielka, która w swoim mieszkaniu przechowywała kolejne archiwum AK, Bronisław Żeglin (1910-1994), Kazimierz Kulpa, Władysław Garncarczyk, Roman Skoczylas, Tomasz Smoliński, Tadeusz Popławski i Franciszek Pankiewicz – wszyscy związani z bytomską komórką WiN-u, Paweł Michaliszyn (1914-1990), który tworzył bytomską szkołę dla dorosłych, Kazimiera Wicińska, bytomska nauczycielka, obrończyni Lwowa, harcerka z Kresów Wschodnich, Urszula Szumska (1907-1994), która podczas wojny dokumentowała zbrodnie ukraińskich nacjonalistów, Aleksander Szczęścikiewicz (1897-1980), bytomski artysta chóru z Opery Śląskiej, który podczas wojny pracował w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami, płk Franciszek Studziński (1893-1964), były komendant Okręgu Tarnopolskiego AK czy też chyba najbardziej znany z nich Piotr Woźniak (1912-). Większość z nich podczas wojny była związana z Obszarem Lwowskim AK, Okręgiem Tarnopolskim AK, Inspektoratem AK Przemyśl i Podokręgiem AK Rzeszów. Po wojnie wchodzili w skład organizacji Wolność i Niezawisłość (WiN) czy chociażby Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW).